مطالعه و نقد استدلالهای پنجگانه فرگه علیه روانشناسی‌گرایی در منطق

نویسندگان
هومن محمد قربانیان 1
سارا قانع 2
1 گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران.
چکیده
فرگه منطق را به عنوان دانشی هنجاری ، متعلق به وعائی بدون زمان و مکان، معرفی می­کند که از علوم تجربی، خصوصا روان­شناسی، که ذاتا توصیفی هستند، متمایز است. در این مقاله پنج استدلال فرگه علیه روانشناسی­گرایی با مطالعه متون اصلی او بازنویسی شده­اند. از آنجایی که فهم این استدلالها بدون توجه به تعریفی که او از عدد، به عنوان موضوع علم حساب، دارد ممکن نیست، ابتدا نشان داده می­شود که عدد چگونه از نظر فرگه باید به عنوان شی­ای عینی تعریف شود. سپس نشان داده می­شود فرگه با متمایز کردن ریشه­های روانشناختی یک گزاره و توجیه و اثبات همان گزاره، غیرشخصی دانستن مفهوم عدد، متفاوت دانستن قوانین منطق از قوانین تجربی، متمایز دانستن بین دو مفهوم «آنچه صادق است» و «آنچه صادق انگاشته می­شود» و نشان دادن اینکه درک درست تساوی فقط از طریق عینی دانستن مفهوم عدد میسر است، موضع خود را اثبات می­کند.

کلیدواژه‌ها

  1. • Blanchette, P. (2012). Frege’s Conception of Logic. Oxford, England: Oup Usa.
    • Brandom, R (1994). Making It Explicit: Reasoning, Representing, and Discursive Commitment. Harvard University Press.
    • Burge, T. (1979) “Individualism and the Mental.” Midwest Studies in Philosophy, vol. 4.
    • Dummett, M. (1981). Frege : philosopgy of language. Harvard University Press.
    • Frege, G. & Furth, M. (1982). The basic laws of arithmetic: exposition of the system. University Of California Press; London.
    • Frege, G. & Kluge, E. W. (1972). Review of Dr. E. Husserl’s Philosophy of Arithmetic. Mind, 81(323), 321–337. http://www.jstor.org/stable/2252568
    • Frege, G. (1892). On sense and reference, in Beaney, M. (2013). The Frege reader. Blackwell. P 151- 171.
    • Frege, G. (2017). Mafhum-negasht. Taleb Jaberi (translator). IRIP Press. Tehran. (Persian)
    • Frege, G. (2023). Mabani-elm-hesab. Taleb Jaberi (translator). Ghoghnoos press. Tehran. (Persian)
    • Heck, R. G. (2012). Reading Frege’s Grundgesetze. Oxford University Press on Demand.
    • Oaksford M, Chater N. (2009) Précis of Bayesian Rationality: The Probabilistic Approach to Human Reasoning. Behavioral and Brain Sciences. 32(1):69-84. doi:10.1017/S0140525X09000284
    • Porta, M. (2015). The evolution of Frege’s critique of psychologism and the Brentano School. Filosofia Unisinos. 16. 10.4013/fsu.2015.163.01. P: 199 – 211.
    • Putnam, H. (1978). The Meaning and the Moral Sciences. Routledge.
    • Safari, A. (2014). The Nature of Number in Frege's Analytical Philosophy, Philosophical Investigations, 7(13), 69-101. (Persian)
    • Smith, R, "Aristotle’s Logic", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (winter 2022 Edition), Edward N. Zalta & Uri Nodelman (eds.), URL = <https://plato.stanford.edu/archives/win2022/entries/aristotle-logic/>.
    • Wright, C. (1983). Frege’s Conception of Numbers as Objects. Pergamon.
    • Zalta, Edward N., "Frege’s Theorem and Foundations for Arithmetic", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (spring 2025 Edition), Edward N. Zalta & Uri Nodelman (eds.), URL = <https://plato.stanford.edu/archives/spr2025/entries/frege-theorem/>.