پرسش از نحوه صدور کثرات از مبدا واحد از اساسیترین مسایل در فلسفه و عرفان اسلامی است. قاعده الواحد بر صدور معلول واحد از واحد حقیقی دلالت دارد، در حالی که وجود کثرت امری بدیهی است. حکمای مشاء با تبیین صدور عقول طولی و حکمت اشراق با معرفی نور اقرب این چالش را پاسخ دادهاند. در عرفان نظری صادر اول، حقیقت محمدیه و نخستین تجلی مطلق تلقی شده است. صدرالدین قونوی صادر اول را حقیقتی اطلاقی و بسیط میداند که عقل اول تنها یکی از تجلیات آن است. فناری در نقد حکمای مشاء، صادر اول را وجود محض و فاقد ماهیت معرفی میکند. ملاصدرا با ارایه نظریه وحدت وجود و تحلیل علیت بر مبنای تشأن و تجلی، دیدگاههای فلسفی و عرفانی را جمع نموده و عقل اول را همان صادر اول دانسته است. این مقاله به تحلیل دیدگاه قونوی و تطبیق آن با اندیشه ملاصدرا میپردازد.
1. The Holy Qur'an.
2. Amuli, Heydar ibn Ali. (1989). Naqd al-Noqud fi Maʿrifat al-Wujud, edited by Henry Corbin. Tehran: Elmi va Farhangi, Ministry of Culture and Higher Education. [Arabic]
3. Ibn Sina (1996). Al-Isharat wa al-Tanbihat. Qom: Balaghat. [Arabic]
4. Ibn Sina (1984). Al-Shifaʾ (The Book of Healing). Qom: Ayatollah Marʿashi Najafi Library. [Arabic]
5. Ibn Sina (1984). The Origin and the Return. Tehran: Institute of Islamic Studies, McGill University. [Arabic]
6. Ibn Sina (1980). Rasa'il (Treatises). Qom: Bidar. [Arabic]
7. Ibn Turka, Sain al-Din. (1981). Tamhid al-Qawaʿid, edited by Seyyed Jalal al-Din Ashtiani. Tehran: Ministry of Culture and Higher Education. [Arabic]
8. Ibn Arabi (n.d.). Al-Futuhat al-Makkiyya (The Meccan Revelations). Beirut: Dar Sadir. [Arabic]
9. Ibn Arabi (1999). Sharh Fusus al-Hikam, edited by Mohsen Bidarfar. Qom: Bidar. [Arabic]
10. Ardebili, Abd al-Ghani. (2002). Taqrirat-i Falsafeh-ye Imam Khomeini. Tehran: Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. [Persian]
11. Ibn Rushd (1993). The Incoherence of the Incoherence. Beirut: Dar al-Fikr. [Arabic]
12. Bahmanyar, Abul Hasan (1996) Al-Tahsil, edited by Morteza Motahhari. Tehran: University of Tehran Press. [Arabic]
13. Jandi, Muʾayyid al-Din. (2002). Sharh Fusus al-Hikam, edited by Seyyed Jalal al-Din Ashtiani. Qom: Islamic Propagation Office. [Arabic]
14. Javadi Amoli, Abdollah. (2003). Rahiq Makhtum. Qom: Isra. [Persian]
15. Javadi Amoli, Abdollah (2012). The Philosophy of Mulla Sadra. Qom: Imam Khomeini Research Institute. [Persian]
16. Javadi Amoli, Abdollah (1993). Commentary on Tamhid al-Qawaʿid). Qom: Al-Zahra Publications. [Persian]
17. Khomeini, Ruhollah. (1989). Taʿliqat ʿala Sharh Fusus wa Misbah al-Uns, edited by Hasan Rahimian. Qom: Pasdar-e Islam. [Arabic]
18. Dinani, Gholamhossein. (1987). General Principles of Islamic Philosophy. Tehran: Institute for Cultural and Scientific Research. [Persian]
19. Sabzawari, Mulla Hadi (1990). Sharh al-Manzuma fi al-Mantiq wa al-Hikma, edited by Hasan Hassanzadeh Amoli. Tehran: Nashr-i Nab. [Arabic]
20. Suhrawardi, Shahab al-Din (1993). Collected Works of the Master of Illumination). Tehran: Institute for Cultural and Scientific Research. [Arabic]
21. Shanazari, Jafar. (2003). Qaʿida al-Wahid wa Faʿiliyyat-i Ilahi (The Principle of the One and Divine Causality). Philosophical-Kalamic Researches Journal. [Persian]
22. Shirazi, Qutb al-Din (2001). Commentary on the Philosophy of Illumination ,Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance. [Arabic]
23. Mulla Sadra (1989). The Transcendent Philosophy in the Four Intellectual Journeys. Qom: Maktabat al-Mustafawi. [Arabic]
24. Mulla Sadra (1981). Asrar al-Ayat (The Secrets of the Verses). Tehran: Iranian Society of Philosophy and Wisdom. [Arabic]
25. Mulla Sadra (1981). Divine Witnesses in Mystical Paths). Tehran: University Publishing Center. [Arabic]
26. Mulla Sadra (1975). The Origin and the Return. Tehran: Iranian Society of Philosophy and Wisdom. [Arabic]
27. Mulla Sadra (1984). Al-Mashāʿir (The Perceptions), edited by Henry Corbin. Tehran. [in Persian]
28. Mulla Sadra (1962). Al-ʿArshiyya. Isfahan: Faculty of Literature and Humanities. [Arabic]
29. Mulla Sadra (1999). Risala fi al-Huduth (Treatise on Origination), edited by Hossein Mousavian. Tehran: Sadra Islamic Philosophy Foundation. [Arabic]
30. Shahrazuri, Shams al-Din. (2004) Rasa'il al-Shajarah al-Ilahiyya (Treatises of the Divine Tree), edited by Najafgholi Habibi. Tehran: Iranian Institute of Philosophy. [Arabic]
31. Tabataba'i, Muhammad Husayn. (2007). Nihayat al-Hikmah (The End of Philosophy), edited by Gholamreza A'vazi. Qom: Imam Khomeini Institute. [Arabic]
32. Tusi, Nasir al-Din (1985). Summary of Critique of the Muhassal). Beirut: Dar al-Duʾa [Arabic]
33. Ghaffari, Hossein. (2015). "Davari dar Dawari-ye Mulla Sadra dar Mas'aleh-ye Zat-e Haqq (Critique of Mulla Sadra’s View on Divine Essence). (Philosophy), vol. 43, no. 1. [Persian]
34. Farabi, Abu Nasr. (1996). The Political Regime, with introduction and commentary by Ali Bu Malham. Beirut: Dar wa Maktabat al-Hilal. [Arabic]
35. Farabi, Abu Nasr. (1992). Selected Questions on the Soul, edited by Hasan Hassanzadeh Amoli. Tehran: Amir Kabir. [Arabic]
36. Fanari, Shams al-Din Muhammad. (2009). Misbah al-Uns, edited by Mohammad Khajavi. Tehran: Molla. [Arabic]
37. Qunawi, Sadr al-Din Muhammad. (2011). Al-Nusus (The Texts), edited by Hamed Naji Esfahani. Qom: Ayat Ishraq. [Arabic]
38. Qunawi, Sadr al-Din Muhammad (1996). Al-Nafahat al-Ilahiyya (The Divine Breaths), edited by Mohammad Khajavi. Tehran: Molla. [Arabic]
39. Qunawi, Sadr al-Din Muhammad (2002). Iʿjaz al-Bayan fi Tafsir Umm al-Qur'an, edited by Seyyed Jalal al-Din Ashtiani. Qom: Islamic Propagation Office. [Arabic]
40. Qaysari, Muhammad Dawud. (1996). Sharh Fusus al-Hikam, edited by Seyyed Jalal al-Din Ashtiani. Tehran: Elmi va Farhangi. [Arabic]
41. Moghaddam, Gholamali. (2020). Wujud-e Munbasit wa Silsilah-ye Tuliy-e ʿIlal. Mashhad: Islamic Research Foundation of Astan Quds Razavi. [Persian]
42. Modarres Zonouzi, Aqa Ali. (1997). Bada'iʿ al-Hikam (Innovations of Wisdom). Tehran: Allameh Tabataba'i University. [Arabic]
43. Na'iji, Mohammad Hossein (2009). Translation and Commentary on Misbah al-Uns). Qom: Ayat Ishraq. [Persian]
Amuli HIA (1989). NAQD AL-NOQUD FI MAʿRIFAT AL-WUJUD. Corbin H, editor. Tehran: Ministry of Culture and Higher Education. [Arabic] [Link]
Ardebili AAG (2002). TAQRIRAT-I FALSAFEH-YE Imam Khomeini (Volume 2). Tehran: Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works. [Persian] [Link]
Bahmanyar AH (1996). AL-TAHSIL. Motahhari M, editor. Tehran: University of Tehran Press. [Arabic] [Link]
Dinani Gh (1987). General principles of Islamic philosophy (Volume 2). Tehran: Institute for Cultural and Scientific Research. [Persian] [Link]
Fanari H (2009a). Translation and commentary on MISBAH AL-UNS (Volume 2). Na'iji MH, translator. Qom: AYAT ISHRAQ. [Persian] [Link]
Fanari H (2009b). Translation and commentary on MISBAH AL-UNS (Volume 3). Na'iji MH, translator. Qom: AYAT ISHRAQ. [Persian] [Link]
Farabi AN (1992). Selected questions on the soul. Hassanzadeh Amoli H, editor. Tehran: Amir Kabir. [Arabic] [Link]
Farabi AN (1996). The political regime. Bu Malham A, editor. Beirut: DAR WA MAKTABAT AL-HILAL. [Arabic] [Link]
Ghaffari H, Moghaddam GA (2016). Study of Sadra's judgemet between philosophy and mysticism about divine essence. Philosophy. 13(1):79-95. [Persian] [Link]
Hoseini Sharif SA, Moqaddam GA (2017). A comparative study of the first intellect and the expanded existence in peripatetic philosophy and mysticism. Islamic Philosophical Doctorines. 12(20):47-68. [Persian] [Link]
Ibn Arabi (n.d.). AL-FUTUHAT AL-MAKKIYYA (Volume 1). Beirut: DAR SADIR. [Arabic] [Link]
Ibn Rushd (1993). The incoherence of the incoherence. Beirut: DAR AL-FIKR. [Arabic] [Link]
Ibn Sina (1984a). AL-SHIFAʾ (Volume 1). Qom: Ayatollah Marʿashi Najafi Library. [Arabic] [Link]
Ibn Sina (1984b). The origin and the return. Tehran: Institute of Islamic Studies, McGill University. [Arabic] [Link]
Ibn Sina (1996). AL-ISHARAT WA AL-TANBIHAT (Volume 3). Qom: Balaghat. [Arabic] [Link]
Ibn Turka SAD (1981). TAMHID AL-QAWAʿID. Ashtiani JAD, editor. Tehran: Ministry of Culture and Higher Education. [Arabic] [Link]
Javadi Amoli A (2012). The Philosophy of Mulla Sadra. Qom: Imam Khomeini Research Institute. [Persian] [Link]
Kazemzadeh P, Dehghan-Simkani R, Davarnia M (2013). WUJUD-E MUNBASIT in viewpoints of Sayyid Haydar Amuli and Mulla Sadra. Journal of Religions and Mysticism. 46(1):63-84. [Persian] [Link]
Khademi A (2005). Mulla Sadra's view on the first emanation. SADRA'S KHERADNAMEH. 41:24-31. [Persian] [Link]
Khomeini R (1989). TAʿLIQAT ʿALA SHARH FUSUS WA MISBAH AL-UNS. Rahimian H, editor. Qom: PASDAR-E ISLAM. [Arabic] [Link]
Moghaddam Gh (2020). Expanded existence and the longitudinal chain of causes. Mashhad: Islamic Research Foundation of Astan Quds Razavi. [Persian] [Link]
Mulla Sadra (1962). AL-ʿARSHIYYA. Isfahan: Faculty of Literature and Humanities. [Arabic] [Link]
Mulla Sadra (1975). The origin and the return. Tehran: Iranian Society of Philosophy and Wisdom. [Arabic] [Link]
Mulla Sadra (1981a). ASRAR AL-AYAT. Tehran: Iranian Society of Philosophy and Wisdom. [Arabic] [Link]
Mulla Sadra (1981b). Divine witnesses in mystical paths. Tehran: University Publishing Center. [Arabic] [Link]
Rahimian S, Eskandari Z (2013). Proclus and Mulla Sadra on first effusion. Comparative Theology. 4(10):41-50. [Persian] [Link]
Sabzawari MH (1990). SHARH AL-MANZUMA FI AL-MANTIQ WA AL-HIKMA (Volume 2). Hassanzadeh Amoli H, editor. Tehran: NASHR NAB. [Arabic] [Link]
Shahrazuri SAD (2004). RASA'IL AL-SHAJARAH AL-ILAHIYYA. Habibi N, editor. Tehran: Iranian Institute of Philosophy. [Arabic] [Link]
Shanazari J (2003). Principle and divine agency. Journal of Philosophical Theological Research. 5(13-14):29-40. [Persian] [Link]
Shirazi QAD (2001). Commentary on the philosophy of illumination. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance. [Arabic] [Link]
Suhrawardi SAD (1993a). Collected works of the master of illumination (Volume 2). Tehran: Institute for Cultural and Scientific Research. [Arabic] [Link]
موسوی بایگی,سیدمحمد و سلامی,محمدمهدی . (1404). نقد دیدگاه نفیگرایانه قونوی در انطباق صادر اول و عقل اول با تکیه بر داوری ملاصدرا. اندیشه فلسفی, 5(2), 239-257. doi: 10.58209/jpt.5.2.239
MLA
موسوی بایگی,سیدمحمد , و سلامی,محمدمهدی . "نقد دیدگاه نفیگرایانه قونوی در انطباق صادر اول و عقل اول با تکیه بر داوری ملاصدرا", اندیشه فلسفی, 5, 2, 1404, 239-257. doi: 10.58209/jpt.5.2.239
HARVARD
موسوی بایگی سیدمحمد, سلامی محمدمهدی. (1404). 'نقد دیدگاه نفیگرایانه قونوی در انطباق صادر اول و عقل اول با تکیه بر داوری ملاصدرا', اندیشه فلسفی, 5(2), pp. 239-257. doi: 10.58209/jpt.5.2.239
CHICAGO
سیدمحمد موسوی بایگی و محمدمهدی سلامی, "نقد دیدگاه نفیگرایانه قونوی در انطباق صادر اول و عقل اول با تکیه بر داوری ملاصدرا," اندیشه فلسفی, 5 2 (1404): 239-257, doi: 10.58209/jpt.5.2.239
VANCOUVER
موسوی بایگی سیدمحمد, سلامی محمدمهدی. نقد دیدگاه نفیگرایانه قونوی در انطباق صادر اول و عقل اول با تکیه بر داوری ملاصدرا. اندیشه فلسفی, 1404; 5(2): 239-257. doi: 10.58209/jpt.5.2.239