2
گروه فلسفه اخلاق، دانشکده فلسفه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
چکیده
نظریه جسمانیهالحدوث و روحانیهالبقاء در فلسفه ملاصدرا یکی از اصولیترین دیدگاهها در تبیین ماهیت و تکامل نفس است که رابطه میان ماده و صورت را بهصورت پویا و تکاملی توضیح میدهد. بر اساس این نظریه، نفس انسان در آغاز بهعنوان پدیدهای مادی شکل میگیرد، اما در فرآیند تکاملی به مرتبهای روحانی ارتقا مییابد. در مقابل، نوخاستهگرایی در فلسفه ذهن و علوم مدرن بر آن است که ویژگیهایی مانند ذهن و آگاهی از تعامل پیچیده اجزای مادی پدید میآیند و واجد خاصیت علّیاند. مقاله حاضر با رویکردی تطبیقی، نظریه صدرا را در چارچوب نوخاستهگرایی تحلیل کرده و نقاط اشتراک، تفاوتها و ظرفیتهای آن برای پاسخگویی به مسائل فلسفه ذهن و هوش مصنوعی را بررسی میکند. همچنین در مقاله حاضر، تفکیکی میان آگاهی فیزیکی و آگاهی مجرد بر اساس دیدگاه صدرا ارائه میشود.
Obudiyyat, A. (2015). Daramadi be Nezām-e Hikmat-e Sadra’i, Vol. 3: Ensanshenasi [Introduction to Sadrian Philosophy, Vol. 3: Anthropology] (3rd ed.). Qom: Imam Khomeini Education and Research Institute. (Persian)
Aristotle. (1976). Metaphysics: Books M and N (J. Annas, Trans.). Oxford: Clarendon Press.
Bedau, M. A. (1997). Weak emergence. Philosophical Perspectives, 11, 375–399. https://doi.org/10.1111/0029-4624.31.s11.17
Broad, C. D. (1925). The mind and its place in nature. London: Routledge & Kegan Paul.
Chalmers, D. J. (1996). The conscious mind: In search of a theory of conscious experience. New York: Oxford University Press.
Chalmers, D. J. (2006). Strong and weak emergence. Philosophy Program, Research School of Social Sciences, Australian National University.
Corradini, A., & O’Connor, T. (Eds.). (2010). Emergence in science and philosophy. New York: Routledge.
Crane, T. (2001). The significance of emergence. In B. Loewer & G. Gillett (Eds.), Physicalism and its discontents (pp. xx–xx). Cambridge University Press.
Fayyazi, G. (2022). Jostarhā-yi dar Falsafe-ye Eslami, Vol. 4 [Essays in Islamic Philosophy, Vol. 4] (S. M. M. Nabavian, Ed.) (2nd ed.). Qom: Majma'-e ‘Āli-ye Hikmat-e Eslami. (Persian)
Ghaffari, H. (2013). Barrasi-ye Mabādi-ye Falsafe-ye Naqdi [An analysis of the foundations of critical philosophy] (2nd ed.). Tehran: Nashr-e Hikmat. (Persian)
Hart, W. D., et al. (2014). Falsafe-ye Nafs [Philosophy of the soul] (A. Divani, Trans., 2nd ed.). Tehran: Seraat Publications. (Persian)
Khatami, M. (2021). Falsafe-ye Zehn [Philosophy of mind] (1st ed.). Tehran: Nashr-e Elm. (Persian)
Khoshnevis, Y. (2015). Nowkhāstegi va Āgāhi [Emergence and consciousness] (1st ed.). Qom: Research Institute for Islamic Culture and Thought. (Persian)
Kim, J. (1998). Philosophy of mind. Boulder, CO: Westview Press.
Lewes, G. H. (1875). Problems of life and mind (Vol. 2). London: Kegan Paul, Trench, Trübner & Co.
Liao, S. M. (2021). Ethics of artificial intelligence. Oxford University Press.
Mill, J. S. (1843). A system of logic (8th ed., 1872). London: Longmans, Green, Reader, and Dyer.
O’Connor, T. (2020). Emergent properties. In Stanford Encyclopedia of Philosophy. Retrieved from https://plato.stanford.edu/entries/properties-emergent/
O’Connor, T. (2022). Metaphysical emergence. The Philosophical Review. Oxford University Press.
Sadr al-Din, M. ibn Ibrahim. (1981). Al-Hikmat al-Muta‘āliyah fī al-Asfār al-‘Aqliyyah al-Arba‘a (Vols. 1 & 3, 3rd ed.). Beirut: Dar Ihya’ al-Turath. (Arabic)
Sadr al-Din, M. ibn Ibrahim. (1984). Al-Mashā‘ir (2nd ed.). Tehran: Tahoori Publications. (Arabic)
Sadr al-Din, M. ibn Ibrahim. (1984). Mafātīh al-Ghayb (1st ed.). Tehran: Institute for Cultural Research Publications. (Arabic)
Taylor, E. (2022). Power emergentism and the collapse problem. Philosophy of Science, 89, 302–318.
اندیشه فلسفی