میرداماد و تدوین فلسفه شیعی؛ از تهذیب فلسفه سینوی تا نظریه حدوث دهری

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان
حسین نجفی 1
حامد ناجی اصفهانی 2
1 گروه فلسفه و حکمت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
10.58209/jpt.5.1.29
چکیده
مبانی میرداماد در ترسیم جهان‌بینی حکمت یمانی و پردازش نظریه حدوث دهری، محصول تهذیب و بسط جهان‌بینی سینوی است. او با الهام از مفاد برخی آیات و روایات و در راستای جمع میان عقل و نقل، با توسعه و تغییر در مباحث «دهر و سرمد»، «اقسام تقدم و تاخر» و «اقسام حدوث»، تلاش کرده تا بدون کمترین اخلال در پیکره عقلانی فلسفه سینوی، زمینه قول به حدوث واقعی و تاخر انفکاکی عالم امکان را فراهم کند. در این مقاله، با اشاره به وابستگی او به آموزه‌های ابن‌سینا، نشان داده‌ایم که تغییرات میرداماد در سازواره اندیشه سینوی، درست به اندازه دقت خود، کلان نیز هستند؛ به‌ گونه‌ای که با کنارنهادن توسعه‌های او، راه برای طرح و اثبات نظریه حدوث دهری بسته خواهد شد. می‌توان تلاش میرداماد را برای ارایه قرائتی جدید از نظریه پیدایش جهان در سایه آموزه‌های شریعت، از گام‌های بلند در تدوین فلسفه شیعی به شمار آورد.

کلیدواژه‌ها

  1. - Āštiyānī, S. Jalāl al-Dīn (1972). AN ANTHOLOGY OF PHILOSOPHY IN PERSIA. Paris: ‎Libraire d'amerique ET d'orient Adrien Maisonneuve. [Arabic & Persian]
    - Dīnānī, Qolamhussein (1998). THE ADVENTURE OF PHILOSOPHICAL THOUGHT IN MUSLIM WORLD. Tehran: Tarh-e Nou. [Persian]
    - Ibn Sīnā, Abū ʿAlī Ḥussain b. Abdullah (1954). ʿUYŪN AL-ḤIKMAH. Badavi A, editor. Cario: Institut Français d'Archéologie Orientale. [Arabic] Abū ʿAlī
    - Ibn Sīnā, Abū ʿAlī Ḥussain b. Abdullah (1960). AL-ŠIFA: AL-ILĀHIYYĀT. Georges C, Qanawati, Zayed S, editors. Cairo: Ministère de la Culture et de l’Orientation. [Arabic]
    - Ibn Sīnā, Abū ʿAlī Ḥussain b. Abdullah (1985). AL-NIJĀT. Danesh Pajouh M, editor. Tehran: University of Tehran Press. [Arabic]
    - Ibn Sīnā, Abū ʿAlī Ḥussain b. Abdullah (1987). AL-ḤUDŪD. Tehran: Soroush. [Arabic]
    - Ibn Sīnā, Abū ʿAlī Ḥussain b. Abdullah (2008). AL-IŠĀRĀT WA Al-TANBĪHĀT. Zarʿei M, editor. Qom: Bustān-e Ketāb publication. [Arabic]
    - Ibn Sīnā, Abū ʿAlī Ḥussain b. Abdullah (2013). AL-TAʿLĪQĀT. Mousavian S.H, editor. Tehran: Iranian Research Institute of Philosophy. [Arabic]
    - Mīr Dāmād, Moḥammad-Bāqer b. Moḥammad (1899). AL-SABʿ AL-ŠIDĀD. Tehran: al-Islam publishing house. [Arabic]
    - Mīr Dāmād, Moḥammad-Bāqer b. Moḥammad (1995). AL-QABASĀT. Mohaqeq M, editor. Tehran: University of Tehran Press. [Arabic]
    - Mīr Dāmād, Moḥammad-Bāqer b. Moḥammad (2001). JAẔAVĀT VA MAVĀQĪT. Owjabī A, editor. Tehran: Mirās-e Maktoob Research Center. [Persian]
    - Mīr Dāmād, Moḥammad-Bāqer b. Moḥammad (2002a). AL-ṢIRĀṬ AL-MOSTAQĪM. Owjabī A, editor. Tehran: Mirās-e Maktoob Research Center. [Arabic]
    - Mīr Dāmād, Moḥammad-Bāqer b. Moḥammad (2002b). THE COLLECTED WORKS OF MĪR DĀMĀD. Nourānī A, editor. Tehran: Association of Cultural Works and Figures. [Arabic & Persian]
    - Mīr Dāmād, Moḥammad-Bāqer b. Moḥammad (2005). ŠĀREʿ AL-NEJĀT. Ḥosaynī Jalālī, editor. In: Hāšemī Šāhroudī S.M, editor in chief. Jurisprudential treatises. Qom: Islamic jurisprudence encyclopedia institute on the religion of Ahl al-Bayt (AS). P. 239-420. [Persian]
    - Mīr Dāmād, Moḥammad-Bāqer b. Moḥammad (2013a). ZAVĀBIT AL-REDHĀʿ. Manganechī H, editor. Qom: Jurisprudential Center of Athar Imams (AS). [Arabic]
    - Mīr Dāmād, Moḥammad-Bāqer b. Moḥammad (2013b). AL-UFUQ AL-MUBĪN. Nājī Esfahānī H, editor. Tehran: Mirās-e Maktoob Research Center. [Arabic]
    - Narāqī, Mahdī b. Abuzar (2002). JĀMEʿ AL-AFKĀR WA NĀQED AL-ANZĀR. Hādīzādeh M, editor. Tehran: Ḥekmat publication. [Arabic]
    - Taftāzānī, Sa'ad al-Din Mas'ud b. Umar (1991). ŠĀRḤ AL-MAQĀSID. Umaira A, editor. Qom: Al-Šārīf Al-Razī Publication. [Arabic]
  2. Ashtiyani SJAD (1972). An anthology of philosophy in Persia. Paris: LIBRAIRE D'AMERIQUE ET D'ORIENT ADRIEN MAISONNEUVE. [French] [Link]
  3. Dinani Q (1998). Philosophical thought in the Islamic world. Tehran: TARH-E NOU. [Persian] [Link]
  4. Ibn Sina AA (1954). UYUN AL-HIKMAH. Badavi A, editor. Cario: French Institute of Oriental Archaeology. [Arabic] [Link]
  5. Ibn Sina AA (1960). AL-ŠIFA: AL-ILĀHIYYĀT. Qanawati G, Zayed S, editors. Cairo: Ministry of Culture and Guidance. [Arabic] [Link]
  6. Ibn Sina AA (1985). AL-NIJĀT. Danesh Pajouh M, editor. Tehran: University of Tehran Press. [Arabic] [Link]
  7. Ibn Sina AA (1987). AL-ḤUDŪD. Tehran: Soroush. [Arabic] [Link]
  8. Ibn Sina AA (2008). AL-IŠĀRĀT WA Al-TANBĪHĀT. Zarei M, editor. Qom: BUSTAN-E KETAB. [Persian] [Link]
  9. Ibn Sina AA (2013). AL-TAʿLĪQĀT. Mousavian H, editor. Tehran: Iranian Research Institute of Philosophy. [Arabic] [Link]
  10. Mir Damad MB (1899). AL-SABʿ AL-ŠIDĀD. Qom: AL-ISLAM Publishing House. [Arabic] [Link]
  11. Mir Damad MB (1995). AL-QABASĀT. Mohaqeq M, editor. Tehran: University of Tehran Press. [Arabic] [Link]
  12. Mir Damad MB (2001). JAẔAVĀT VA MAVĀQĪT. Owjabi A, editor. Tehran: MIRAS-E MAKTOOB Research Center. [Persian] [Link]
  13. Mir Damad MB (2002a). AL-ṢIRĀṬ AL-MOSTAQĪM. Owjabi A, editor. Tehran: MIRAS-E MAKTOOB Research Center. [Arabic] [Link]
  14. Mir Damad MB (2002b). The collected works of Mir Damad. Nourani A, editor. Tehran: Association of Cultural Works and Figures. [Arabic] [Link]
  15. Mir Damad MB (2005). ŠĀREʿ AL-NEJĀT. In: Hashemi Shahroudi M, editor. Jurisprudential treatises. Qom: Islamic Jurisprudence Encyclopedia Institute on the Religion of Ahl al-Bayt. p. 239-420. [Persian] [Link]
  16. Mir Damad MB (2013a). ZAVĀBIT AL-REDHĀ. Manganechi H, editor. Qom: Jurisprudential Center of Athar Imams. [Arabic] [Link]
  17. Mir Damad MB (2013b). AL-UFUQ AL-MUBĪN. Naji Esfahani H, editor. Tehran: MIRAS-E MAKTOOB Research Center. [Arabic] [Link]
  18. Naraqi MIA (2002). JAME AL-AFKAR VA NAQED AL-ANZAR. Hadizadeh M, editor. Tehran: HEKMAT Publication. [Arabic] [Link]
  19. Taftazani MIU (1991). SHARH AL-MAQASID. Umaira A, editor. Qom: Al-SHARIF Al-RAZI Publication. [Arabic] [Link]