گذار از تعلیم و تربیت الحادی به الهیاتی؛ درآمدی تحلیلی بر فلسفه تعلیم و تربیت هگل

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسنده
حسن مهرنیا
گروه فلسفه، دانشکده الهیات، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران
10.58209/jpt.3.4.327
چکیده
در عالم غرب مساله «بیلدونگ» بیش از هر کسی در اندیشه هگل مورد توجه قرار گرفته است. او در کتاب‌های پدیدارشناسی روح و عناصر فلسفه حق و همچنین خطابه‌های نورنبرگ بر این موضوع تمرکز بیشتری نموده است. در مقاله حاضر دو نکته محوری در اندیشه هگل مورد تاکید قرار گرفته است؛ الف) ضرورت تمایزنهادن میان گونه‌های مختلف بیلدونگِ «الهیاتی-اخلاقی»، «طبیعی-انسان‌شناسانه»، «سیاسی» و در نهایت بیلدونگ «فرهنگی-تاریخی» هگلی؛ و سپس رفع اتهام از سیستم هگلی، مبنی بر تلاش در جهت حذف خدا و نگره الهیاتی از مفهوم بیلدونگ، ب) اثبات این مطلب که از نظر هگل فرآیند تعلیم و تربیت همزمان «طبیعت»، «فرد» و «جامعه انسانی» را در بر گرفته و بر خلاف تصور رایج، محدود به فرد انسانی نخواهد بود. ازاین‌رو وی به هنگام بحث از آگاهی، آزادی، از خودبیگانگی و نظایر آن در واقع مراتب شکل‌گیری تعلیم و تربیت در این سه ساحت را تبیین می‌کند.

کلیدواژه‌ها

  1. 4. Adorno, Theodor )1972(, “Theorie der Halbbildung” In: Gesammelte Schriften, vol. 8, 93–121. Frankfurt a. M.: Suhrkamp.
    5. Asger sørensen (2015), “Bildung in Hegel’s Phenomenology”, Not Work, But Alienation and Education, Source: Hegel-Studien, Vol. 49.
    6. Allen W. Wood (1998), “Hegel on Education”, Yale University, Amelie O. Rorty (ed.) philosophy of Education, London, Routledge.
    7. Anders Odenstedt, 2008. Hegel and Gadamer on Bildung, The Southern Journal ofPhilosophy, Vol. XLVI.
    8. A. L. Riyal (2018), “A Brief Analysis of the Essence of the Education and Human Ethics-Hegel’s view’, journal of Polotivs and Law, vol 11.
    9. Beiser, F. C (1998), “A Romantic Education: The Concept of Bildung in Early German Romanticism”, in: Philosophers on Education: Historical Perspectives (London, Routledge).
    10. Clark Butler & Christiane Seiler (1984), “Hegel: The Letters”, Bloomington, Indiana University Press.
    11. Gadamer, Hans-Georg (1973), “Hegels Dialektik des Selbstbewußtseins”, In: Materialen zu Hegels Phänomenolo-gie des Geistes, edited by Hans Friedrich Fulda and Dieter Henrich.
    12. Gadamer, Hans-Georg (1960), “Wahrheit und Methode”, Vol. 1 of Gesammelte Werke. 5th ed. Tübingen: Mohr Siebeck.
    13. Habermas, Jürgen (1962), “Strukturwandel der Öffentlichkeit”, 8th ed. Neuwied: Luchterhand.
    14. Hegel, G. W. F (1995), “Vorlesungen über die Philosophie der Religion”, Hegel’s Werke in zwanzig Bänden, Band 16, Frankfurt.
    15. Herner Saeverot (2010), “Bildung, God, and the Ethical School”, University of Bergen, Norway, Conference Presentation, Philosophy of Education Society of Australasia.
    16. Kant, Immanuel (2007), “Lectures on Pedagogy”. Robert B. Loudon, trans.New York, NY: Cambridge University Press.
    17. James Schmidt (1996), “The Fool's Truth: Diderot”, Goethe, and Hegel, Journal of the History of Ideas, Oct., Vol. 57, No. 4.
    18. John H. Smith (1990), “The Spirit and Its Letter”: Traces of Rhetoric in Hegel's Philosophy, (Review by: Donald Phillip Verene), Philosophy & Rhetoric, Vol. 23, No. 2.
    19. Jürgen Eckhardt Pleines (1993), “The pedagogical content of Hegel’s work”, the quarterly review of comparative education, (Paris, UNESCO: International Bureau of Education), vol. XXIII, no. ¾.
    20. Krassimir Stojanov (2018), “Bildung as Formation of Mindedness in Hegel’s Philosophy”, Catholic University of Eichstaett-Ingolstadt, Germany.
    21. Lars Lovlie and Paul Standish (2002), “Introduction: Bildung and the idea of a liberal education”, Journal of Philosophy of Education, Vol. 36, No. 3.
  2. Adorno TW (1972). Theorie der Halbbildung. In: Gesammelte Schriften. Frankfurt: Suhrkamp. p. 93-121. [German] [Link]
  3. Beiser FC (1998). A romantic education: The concept of Bildung in early German romanticism. In: Philosophers on education: Historical perspectives. London: Routledge. [Link]
  4. Hegel GWF (1994). Hegel's phenomenology of spirit, Selections translated ad annotated by Howard P. Kainz. Pennsylvania: Pennsylvania State University Press. [Link]
  5. Hegel GWF (1997). Phenomenology of spirit. Miller AV, translator. Oxford: Oxford University Press. [Link]
  6. Hegel GWF (2001). Philosophy of Right. Dyde SW, translator. Ontario: Batoche Books Kitchenr. 2001. [Link]
  7. Immanuel K (2007). Lectures on Pedagogy. Loudon RB, translator. New York: Cambridge University Press. [Link]
  8. Jessop S (2012). Education for citizenship and 'ethical life. An Exploration of the Hegelian Concepts of Bildung and Sittlichkeit. Journal of Philosophy of Education. 46(2):287-302. [Link] [DOI:10.1111/j.1467-9752.2012.00849.x]
  9. Johnson MJ (2016). A pedagogy for justice; Kant, Hegel, Murcuse, and Freire on education and the good society. Kentucky: University of Kentucky. [Link]
  10. Mackenzie M (1909). Hegel's educaional theory and practice. London: Swansonnenschein. [Link]
  11. Pinkard T (1994). Hegel's phenomenology: The sociality of reason. New York: Cambridge University Press. [Link] [DOI:10.1017/CBO9781316036433]
  12. Pinkard T (2001). Hegel: A biography. New York: Cambridge University Press. [Link]
  13. Pleines JE (1993). The pedagogical content of Hegel's work; the quarterly review of comparative education. Paris: UNESCO, International Bureau of Education. [Link]
  14. Saeverot H (2010). Bildung, God, and the ethical school. Bergen: University of Bergen. [Link]
  15. Schmidt J (1996). The Fool's Truth: Diderot, Goethe, and Hegel. Journal of the History of Ideas. 57(4): 625-644. [Link] [DOI:10.1353/jhi.1996.0040]
  16. Sørensen A (2015). Not work, but alienation and education. Hegel-Studien. 49:57-88. [Link]
  17. Stojanov K (2018). Bildung as the formation of mindedness in Hegel's philosophy. Philosophy of Education. 2018(1). [Link] [DOI:10.47925/74.593]
  18. Wood AW (1998). Hegel on Education. Rorty AO editor. London: Routledge. [Link]