سنت خداباوری توحیدی، بهویژه در ادیان ابراهیمی، بر اعتقاد به خدایی قادر مطلق، عالم کل، خیرخواه محض، عادل و حکیم تاکید دارد. چنین دیدگاهی توسط اشکال گوناگون شرباوری تهدید میشود و در صورتی که نتوان پاسخهای منطقی و متقاعدکننده به آن داد، تهدید جدی سنت خداباوری توحیدی است. در این مقاله نشان داده میشود که به واسطه حضور فاعلیت خدای نامتناهی در یک طرف معادله مساله شر، منطقیترین راهکار استفاده از مجموع پاسخهای ممکن به شیوه ترکیبی و تلفیقی است، زیرا تلفیق راههای موجود موجب تقرب به پاسخ متقاعدکنندهتر در این زمینه است. براین اساس، ضمن توجه به تفاوتهای شرور مابعدالطبیعی، طبیعی و اخلاقی از یکدیگر، ترکیب و تلفیق پاسخهایی چون نسبیبودن شرور، شرور لازمه اختیار انسان، تلقی شر به عنوان کیفر گناهان آدمیان، شرور عامل تعالی معنوی انسان، تلقی جهان آخرت به عنوان مکان تجلی نهایی فلسفه شرور و اهمیت منظر سرمدی به مساله شر مورد نیاز است.
منابع
- قرآن.
- مطهری، مرتضی (1372)، عدل الهی، تهران، صدرا، چاپ هفتم.
- هیک، جان (1376)، فلسفه دین، ترجمه بهزاد سلطانی، تهران، انتشارات بین المللی هدی.
- پلانتینگا، آلوین و دیگران (1374)، کلام فلسفی (مجموعه مقالات)، ترجمه ابراهیم سلطانی و احمد نراقی، تهران، موسسه فرهنگی صراط، چا پاول.
- پترسون، مایکل و دیگران (1376)، عقل و اعتقاد دینی، ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، تهران، طرح نو.
- کلینی، محمدبن یعقوب(1362هـ.ق). اصول و روضه کافی، تصحیح علی اکبر غفاری، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ، ج8.
- مجلسی، محمد باقر( 1403هـ..ق). بحارالانوار، موسسه الوفاء، بیروت، ج7.
- حلی، حسن بن یوسف(1395ق). دلائل الصدق، کتابفروشی بصیرتی، قم، ج2.
- شیخ مفید( 1413ق). تصحیح اعتقادات امامیه، الموتمر العالمی للشیخ المفید، قم، چاپ اول.
- پورمحمدی، نعیمه (1397)، درباره شر، ترجمه و مقدمه، قم، نشر طه.
- Adams, Marilyn (1992), Redemptive Suffering: A Christian Solution to the Problem of Evil, in: The Problem of Evil: Selected Readings, edited: Michael L. Peterson, Notre Dame University Press.
- Alston, William (1991), The Inductive from Evil and the Human Cognitive Condition, Philosophical Perspective, No. 5, Pp29-67.
- Boethius (1969), The Consolation of Philosophy, Trans: V. E. Watts, London, Penguin Books.
- Peterson, Michael (1998), God and Evil, USA, Library of Congress.
- Plantinga, Alvin (1977), God, Freedom and Evil, Grand Rapid, Mich., Eerdmans.
- Rowe, William (1979), The Problem of Evil and Some Varieties of Atheism, American Philosophical Quarterly, No. 16.
Adams MM (1986). Redemptive suffering: A christian solution to the problem of evil. In: Wainwright W, Audi R, editors. Rationality, religious belief, and moral commitment: New essays in the philosophy of religion. New York: Cornell University Press. [Link]
Alston WP (1991). The inductive from evil and the human cognitive condition. Philosophical Perspective. 5(Philosophy of Religion):29-67. [Link] [DOI:10.2307/2214090]
Boethius AMS (1969), The Consolation of Philosophy. Watts VE, translator. London: Penguin Books Ltd. [Link]
Motahari M (1993). Justice of God. 7th Edition. Tehran: Sadra. [Persian] [Link]
Peterson ML, Hasker W, Reichenbach B, Basinger D (1997). Reason and religious belief: An introduction to the philosophy of religion. Naraghi A, Soltani E, translators. Tehran: Tarh-e No. [Persian] [Link]
Peterson ML (1998). God and evil: An introduction to the issues. London: Routledge. [Link]
Plantinga A (1977). God, freedom and evil. Grand Rapids: Eerdmans. [Link]
Plantinga A, Mackie JL, Hick J (1995). Philosophical words (collection of articles). 1st Edition. Soltani E, Naraghi A, translators. Tehran: Serat Cultural Institute. [Persian] [Link]
Pourmohammadi N, Salehi SMH, Khosravani M, Haqqani Fazl M (2019). About evil: Translation of selected articles in philosophy and theology of evil; traditional theology (Volume 1). Qom: Ketab-e Taha. [Persian] [Link]
Rowe W (1979). The problem of evil and some varieties of atheism. American Philosophical Quarterly. 16(4):335-341. [Link]
اندیشه فلسفی