عاملیت الهی در فلسفه دین، به این مسأله میپردازد که خداوند فاعلیت خود را در جهان انسان و در جهان اجسام چگونه اعمال میکند. پوکینگهورن برای پاسخ به این پرسش، روش خاص خود را دارد. رویکرد الهیاتی پوکینگهورن، تلفیقی از الهیات کلاسیک از یک طرف و الهیات پویشی و الهیات گشوده از طرف دیگر است. او از طرفی معتقد است که خدای الهیات کلاسیک، بیش از اندازه دور از دسترس است و از طرف دیگر نگاه متافیزیکی و الهیات تفکر پویشی را هم نقد میکند. فیزیک جدید با موقعیتهای نامتعینش که بر اساس نسبیت انیشتین، نظریه کوانتوم و نظریه آشوب تعریف میشود، نقطه ثقل نظریه پوکینگهورن برای تبیین سازوکار عاملیت خداوند است. جهتگیری خاص در قبال مسأله تکامل، وحدت دوجنبهای و تشبیه رابطه خدا با جهان به رابطه ذهن با بدن، از دیگر مواردی است که در نظریهپردازی پوکینگهورن درباره عاملیت خداوند در جهان مطرح شده است.
1. اخوان نبوی، قاسم، (1394)، بررسی دیدگاه پوکینگ هورن درباره فعل الهی، مجله ذهن، صفحه 29-42.
2. ابوطالبی یزدی، مهدی. رسولی پور، رسول. جوادی، محسن. علیزمانی، امیرعباس. علمی، قربان. (1396)، جایگاه خداباوری گشوده به عنوان رویکردی نوین در انواع خداباوری، جستارهای فلسفه دین، صص1-24.
3. اسرافیلیان، ابراهیم. شیدفر، عبدالله، ریاضی عمومی1، دالفک، 1382.
4. باربور، ایان. (1393)، علم و دین، مترجم: بهاء الدین خرمشاهی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
5. پامر، مایکل. (1393)، درباره خدا، مترجم: نعیمه پورمحمدی، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی.
6. زارع، روزبه، (1396)، فعل خداوند در طبیعت طرح و بررسی دیدگاه جان پوکینگ هورن، جستارهای فلسفه دین، سال ششم، شماره دوم، صفحه25-47.
7. عبودیت، عبدالرسول، (1392)، درآمدی به نظام حکمت صدرایی، جلد اول، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی و مؤسسه آموزشی و پژوهی امام خمینی (ره).
8. نبوی میبدی؛ مریم السادات، کوچنانی؛ قاسمعلی، (1390)، بررسی و نقد دیدگاه ونسان برومر در باب تعارض دعا و نظام عالم با تکیه با آراء علامه طباطبایی، فصلنامه علمی- پژوهشی اندیشه نوین دینی، سال هفتم، شماره 27، ص125-146.
9. هریس، ف، لیندان، (1395)، فیزیک مدرن و فاعلیت الهی، مترجم سید امیر رضا مزاری، تهران: اطلاعات حکمت و معرفت، شماره 122، صفحه 5-10.
10. یغمایی. ابوتراب، (1395)، فعل الهی غیر مداخله گرایانه و نظریه علیت نوصدرایی، فصلنامه اندیشه دینی شیراز، دوره 16، شماره 4، پیاپی 61، ص 131-144
11. دیباجی،سیدمحمدعلی؛محمدی نیا،عیسی(1399)، نقد و بررسی نسبت علم الهی با اختیار انسان در الهیات گشوده بر مبنای فلسفه صدرایی،فصلنامه جستارهای فلسفه دین،سال هشتم،شماره اول،ص83-104.
1. Hasker, William. (2004). Providence, Evil and the Openness of God, Routledge.
2. Jiirgen, Moltmann. (2000). "Reflections on Chaos and God's Interaction with the World From a Trinitarian Perspective"; in Chaos and Complexity Scientific Perspectives on Divine Action; The Center for Theology and the Natural Sciences. Berkely, California.
3. Pinnock, Clark. (2003). ‘Open Theism: ‘What is this? A new teaching? and with authority’’ (MK 1:27), Ashland Theological Journal, 32.
4. Polkinghorne, John (1986). One World: The Interaction of Science and Theology, London: SPCK.
5. Polkinghorne, J. (2003). Belief in God in an Age of Science. New Heven: Yale University of Press.
6. Polkinghorne, John. (1998). Science and Theology: An Intruduction. First Published in North America.
7. Polkinhorne, J. (2007). From Phisicist to Priest: An Autobiography. London: SPCK.
8. Polkinghorne, J. (1994). Science and Christian Belief: theological reflections of a bottom-up thinker, London: SPCK Publishing.
9. Polkinghorne, John. (2009)." The MetaPhysics of Divine Action, in Philosophy, Science and Divine Action". Edited by F.Leron Shults. University of Agder Brill.
10. Calder, Nigle. Relativity: The Special and the General Theory by Albert Einstein, 1924, Methuen & CO LTD.
11. Polkinghorne, J. (2005). Exploring Reality, The Intertwining of Science and Religion, New Yourk: Yale University Press.
اندیشه فلسفی