فیلسوفان بهصورتهای مختلفی حکمت را تعریف کردهاند. اکثر تعاریف ناظر به معرفت است اما در اینکه هر دو قسم معرفت نظری و عملی را شامل میشود یا محدود به یک قسم است، اتفاق نظر ندارند. تعریف حکمت به فهم یا داشتن باورهای موجه به جای معرفت یا همان باور صادق موجه، از دیگر اختلافات است. در کنار همه این اختلافات، تعریف حکمت به فضیلت، با توجه به اقسام و پیچیدگیهایی که دارد، تعریف حکمت را دشوارتر میکند. گرهزدن بحث حکمت با ویژگیهای حکیم در ادبیات فلسفی معاصر، با توجه به بحثهای گوناگونی که درباره ضرورت هر یک از مولفههای معرفت و عمل شده است، معنای دقیق حکمت را بیشتر در ابهام فرو میبرد. مقاله حاضر، ضمن تحلیل تعاریفی که فیلسوفان تحلیلی معاصر از ماهیت حکمت ارائه کردهاند، به تبیین رابطه حکمت با معرفت؛ بهعنوان شرط لازم و کافی، شرط لازم نه کافی و نامشروطبودن آن به معرفت، میپردازد و پس از آن حکمت را بهعنوان یک فضیلت عقلی و شرط لازم برای دستیابی به معرفت مطرح میکند. پس از ارزیابی، نشان میدهد هر چند از بین حالات مطرحشده، حالت اول با شرایط خاص، بهتر از بقیه میتواند گویای تعریف حکمت باشد، اما حکمت معنایی فراتر از معرفت گزارهای دارد. در نهایت، بر اهمیت و ضرورت تبیین دقیقتر این پدیده تاکید میشود.
Al-Shīrāzī, Muḥammad (Mullā Ṣadrā). (1382SH/2003) Al-Shawāhid al-rubūbiyya fī minhāj al-sulūkīyya (Divine observances in the course of way-faring). Ed. Jalāl al-Dīn Āshtīānī. Mashhad: Markaz-i Nashr-i Dāneshgāhī.
---------------------------------------------. (1981). Al-Hikmat al-mutaʿālīa fī l-asfār al-ʿaqliyyat al-ʿarbaʿa, (the transcendent theosophy in the four journeys of the intellect) 9 vol.. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī. 2nd ed.
Aristotle, (2009).The Nicomachean Ethics. Tr. by David Ross. Revised with an Introduction and notes by Lesley Brown. Oxford World’s Classics.
Baehr , J. (2014). Sophia, Theoretical Wisdom and Contemporary Epistemology. in, Kevin Timpe and C. Boyd (eds.). Virtues and Vices . New York : Oxford University Press. Pp.303-25.
________, (2011), Inquiring mind: On Intellectual Virtues and Virtue Epistemology. Oxford: Oxford University Press.
________, (2012). Two Types of Wisdom. Acta Analytica , 27:81–97
Fileva I. and Tresan J. (2013). Wisdom Beyond Rationality: A Reply to Ryan, Acta Analytica. 28: 229-235.
Garrett, R. ( 1996). Three Definitions of Wisdom, in K. Lehrer et al. (eds.), Knowledge, Teaching and Wisdom, Kluwer Academic Publishers, pp. 221-232.
Greco ,J. (2011). Episteme: knowledge and Understanding , in Timpe K. and Boyd Craig A. (eds.). Intellectual virtue: Virtues and their Vices. Oxford: Oxford university press, pp.285-303.
________, (2010). Achieving Knowledge: A Virtue-Theoretic Account of Epistemic Normativity. Cambridge: Cambridge University Press.
Grimm, Stephen, R., (2015).Wisdom , Australasian Journal of Philosophy, 93(1), 139-154.
_____________, (2011). Understanding. In Berneker S. and Pritchard D.(eds.). the Routledge Companion to Epistemology,. New York: Routledge, pp. 84-94.
Gugerell Stefan H.& Riffert F. (2012). On Defining “Wisdom”: Baltes, Ardelt, Ryan, and Whitehead , Interchange, 42(3), 225–259.
Khazaei, Z. (2018). Epistemic Virtue in the Midst of Reliable Faculty and Character Trait: A Comparative Approach. Philosophy and Kalam. 51(1), 25-41.
Khazaei, Z. (2017).Virtue Epistemology, Tehran: Samt Publication, 2nd ed.
Plato, Symposiom,
Sosa, E. (2007). A Virtue Epistemology. Oxford: Oxford University Press.
Ryan, Sh. (2012). Wisdom, Knowledge and Rationality. Acta Analytica, 27(2): 99–112
_______, (2013), Wisdom, in Zalta(ed.). The Stanford Encyclopedia of Philosophy. https://plato.stanford.edu/entries/wisdom/#Bib
_______, (1996). Wisdom, in Lehrer et al., Knowledge, teaching and wisdom. pp. 233–242.
Ṭūsī, Muḥammad Naṣīr al-Dīn. (1356SH/1997).Akhlāq-i Nāṣirī (Nasirian ethics). Eds. Mujtabā Mīnūī & ʿAlīreḍā Ḥaīderī. Tehran: Khwārazmī Publications.
B. Miskawaīh. Tahdhīb al-akhlāq fī taṭhīr al-aʿrāq. Introd. Ḥussein Tamīm. Isfahan: Mahdavī Publications. N.d.
Walker, Matthew D. (2013). Rehabilitating Theoretical Wisdom. Journal of Moral Philosophy, 10( 763–787).
Withcomb, D. (2011), Wisdom, in Berneker S. and Pritchard D.(eds.). The Routledge Companion to Epistemology,. New York: Routledge. Pp. 95-106.
Zagzebeski, L.(2001).“Recovering Understanding’, in Matthias Steup (ed.), Knowledge, Truth and Duty, pp.235-251.
__________. (1996). Virtues of the mind. An Inquiry in to the Nature of Virtue and the Ethical Foundation of Knowledge. Cambridge: Cambridge University Press.
اندیشه فلسفی